فرودگاه بينالمللی بلگراد
فرودگاه بینالمللی بلگراد فعالیت خود را از سال ۱۹۶۲ آغار کرده است. این فرودگاه در زمینی به مساحت ۱۸ کیلومترمربع در نزدیکی شهر surcin که بعدا به عنوان پایتخت یو گسلاوی شناخته شد، ساخته شده است.
برخورداری از باندی به طول ۳۴۰۰ متر به تمامی خطوط هوایی عصر خود حتی عصر حاضر این امکان را میدهد که به راحتی در این فرودگاه به عملیات بپردازند.
تاریخچه
ساختمان اصلی ترمینال که امروزه به عنوان ترمینال ۱ شناخته میشود در دهه ۱۹۸۰ به ساختمانی با امکانات مجهزتر و وسیعتر متصل شده است.
صنعت هواپیمایی غیرنظامی به علت وقوع جنگ داخلی و فروپاشی یوگسلاوی مابین سالهای ۱۹۹۲ تا ۱۹۹۵ به مدت قابل توجهی از روند رشد بازمانده و متحمل ضربه شدیدی گردید.
در آن زمان نیروهای متحد ناتو منطقه پرواز ممنوعی بر فراز یوگسلاوی برقرار نمودند که این موضوع علاوه بر ضربهای که جنگهای داخلی بر پیکره صنعت هواپیمایی وارد کرد در کنار تحریمهای مختلفی که توسط سازمان ملل در اثنای سالهای ۱۹۹۲ تا ۲۰۰۰ بر این کشور تحمیل نمود، ضربات شدیدی به اقتصاد ملی این کشور وارد ساخت در سپتامبر ۱۹۹۸ خطوط هوایی بینالمللی یوگسلاوی (JAT) از پرواز به فرودگاههای اتحادیه اروپا منع شد و هشت ماه بعد این محدودیت به صورت ممانعت پرواز کلیه خطوط هوایی اتحادیه اروپا به یوگسلاوی تعمیم داده شد تا اینکه در فوریه سال ۲۰۰۰ محدودیتها بطورکلی برداشته شد و بازسازی با روند آرامی آغاز گردید.
امروزه اثرات جنگهای داخلی گذشته و مشکلات سیاسی اعمال شده هنوز در منطقه احساس میشود. در سال گذشته علیرغم اینکه ضربات رکود اقتصادی جهان که اخیرا کشورهای جهان با آن روبرو هستند به مشکلات سابق افزوده شد اما صنعت هواپیمایی در این کشور به علت روند تدریجی رو به رشد سالهای گذشته شروع به سوددهی کرده است.
نام فرودگاه بلگراد از نام دانشمند و فیزیکدان معروف صرب، نیکولا تسلا بر گرفته شده است که به علت فعالیتهایش در زمینه الکتریسیته در اواخر قرن ۱۹ و اوایل قرن ۲۰ به معروفیت رسید.
ترمینالها
امروزه چیزی که هر بینندهای به عنوان ساختمان اصلی فرودگاه در نظر دارد در واقع ترمینال ۲ فرودگاه است که در دهه ۱۹۸۰ به ساختمان اصلی متصل شده است.
ترمینال ۱ امروزه علاوه بر پذیرش مسافر، ساختمان بزرگ اداری فرودگاه را نیز در خود جای داده است. پروازهای برنامهای توسط تعدادی از خطوط هوایی کمهزینه در کنار پروازهای چارتری که غالبا توسط شرکتهای خارجی ارایه میشود، انجام میپذیرد.
توسعه تدریجی در این فرودگاه در حال ادامه میباشد بطوریکه تعداد شش دستگاه پل اتصال ساختمان ترمینال به هواپیما (سیستم Docking) جهت استفاده مسافران به عنوان اصلیترین تاسیسات ترمینال ۲ در اواسط سال ۲۰۰۵ در برنامه توسعه گنجانده شده و در ماه می سال ۲۰۰۶ به مرحله بهره برداری رسید.
در اثنای سال ۲۰۰۵ تا ۲۰۰۶ همزمان با تکمیل طرح پلهای مسافری، مابقی تاسیسات ترمینال ۲ از قبیل سیستمهای الکتریکی و تسمه نقالههای حملبار، کانترهای پذیرش مسافر و صفحات نمایش اطلاعات پروازهای ورودی و خروجی و سیستمهای تهویه مطبوع کلا با سیستمهای جدید تعویض شدهاند. در زمینه خدمات نیز تغییر حاصله این است که واحدهای کترینگ مسافر مجاب شدهاند تا در زمان حضور مسافران در داخل ساختمان ترمینالها باز و به ارایه سرویس بپردازند.
در فضای پروازی نیز تغییراتی اعمال شده است که از آن جمله میتوان به توسعه پارکینگ هواپیما جهت پذیرش هواپیماهای بیشتر در سال ۲۰۰۵ و روکش باند و سطوح پروازی اشاره نمود. تنها مشکلی که فرودگاه در فصل زمستان به علت شرایط آب و هوایی و وجود مه غلیظ در منطقه با آن روبروست این است که نزدیکترین فرودگاه احتیاطی به این فرودگاه ۱۴۰ مایل با آن فاصله دارد لذا با در نظر گرفتن این موضوع ، سیستم ILS ІІ در سال ۱۹۹۷ در این فرودگاه نصب و به دنبال آن در سال ۲۰۰۸ به سیستم ILS III B ارتقا یافت. سیستم اخیر به هواپیماها این امکان را میدهد که در شرایط دید حداقل ۷۵ متر جهت فرود و در دید حداقل ۱۵۰ متر به پرواز درآیند.
برای اولین بار شرکت هواپیمایی Austrian در تاریخ ۴ ژانویه سال ۲۰۰۹ جهت فرود در شرایط دید ۷۵ متر از این سیستم استفاده نمود و در مدت کمی بعد از آن نیز یک شرکت سوئیسی در همان شرایط با استفاده از سیستم ILS موجود در این فرودگاه به زمین نشست.
سیستم تامین الکتریکی کمکی فرودگاه در حال حاضر از دو ژنراتور دیزلی که در سال ۱۹۷۹ و ۱۹۸۲ در فرودگاه، نصب شدهاند بهره میبردکه این دو ژنراتور به زودی توسط یک ژنراتور با سیستم جدید و قویتر از ژنراتورهای قبلی جایگزین خواهند شد.
سیستمهای کنترل شدت روشنایی باند و تاکسیویها که توسط شرکت Elgra Vision با استفاده از تکنولوژی کمپانی Transcom در فرودگاه نصب شدهاند از دیگر موارد طرح ارتقا فرودگاه بلگراد میباشد.
شرکت Elgra Vision که امروزه امتیاز تامین و پخش فرآوردهها و محصولات کمپانی Transcom را در منطقه در اختیار دارد به عنوان پیمانکار اصلی فرودگاه بلگراد در طرحهای الکتریکی انجام پروژههای بزرگی را در این فرودگاه برعهده گرفته است.
آمار
از دسامبر سال ۲۰۰۹ آمار مسافران و پروازها به علت برداشته شدن ویزا برای تبعه صرب جهت ورود به کشورهای عضو پیمان شینگن، در مقایسه با سال قبل از آن، حاکی از افزایش ۲۰ درصدی است.
بیشترین افزایش در مورد پروازهای میلان به مقدار ۴۵ درصد، مونیخ ۴۴ درصد، پراگ ۴۰ درصد، رم ۳۲ درصد و وین ۳۰ درصد میباشد. علاوه بر آن در ابتدای سال ۲۰۱۰ شاخص میزان ترافیک در مسیر تازه تاسیس یافته به بوداپستِ مجارستان، ۸۰ درصد بوده است.
از دسامبر ۲۰۰۹ دو شرکت هواپیمایی Malev مجارستان و Tarom رومانی پروازهای خود را به بلگراد آغاز نمودهاند. این در حالیست که شرکت اتریشی Austrian برقراری سومین پرواز خود در روز مابین وین و بلگراد را اعلام کرده است. بااین اعلام رقابت بین این شرکت و شرکت NIKI که پروازهای خود را به مقصد وین از اول فوریه آغاز کرده بود، به مرحله جدیدی رسیده است. این امر باعث شد که وین از لحاظ تعداد پرواز در رتبه نخست شهرهای مقصد از فرودگاه بلگراد قرار گیرد.
شرکت دانمارکی Cimber Sterling در تابستان گذشته با دو پرواز در هفته از کپنهاگ به بلگراد پروازهای خود را آغاز کرد. این در حالی است که شرکت Span air با سه پرواز در هفته از بارسلونا از ماه آوریل و شرکت Air Baltic با چهار پرواز در هفته بهriga (پاینخت لتونی) پروازهای خود را در ماه «می» آغاز کرد.
در ماه ژوئن شرکت، Wizz Air با سه پرواز در هفته به مقصد دورتموند و لندن (فرودگاه luton) عملیات خود از فرودگاه بلگراد را آغاز کرد. به دنبال آن شرکتهای دیگری نیز پروازهایی را به مقصد بلگراد برقرار نمودند و به این ترتیب بلگراد به عنوان سیزدهمین هاب فرودگاهی اروپا مطرح شد.
از ۱۵ دسامبر، پروازهایی نیز از شهرهای رم و مالمو «سوئد» به انجام عملیات اقدام نمودند و شرکتهای دیگری نیز پروازهای به مقصد آیندهون، ممینگن (Memmingen) و استکهلم را در دستور کار خود دارند.
در این اثنا شاید بتوان از آغاز فعالیت مجدد شرکت هوایی اسلوونی بنام Adira بعد از ۱۸ سال وقفه به عنوان مهمترین رویداد اخیر نام برد. این شرکت از اول مارس ۲۰۱۰ شش پرواز در هفته از شهر Ljubljana به بلگراد بر قرار نموده است. بدین ترتیب با وجود چنین روند رشدی در آمار پروازهای فرودگاه بلگراد، نیاز این فرودگاه برای ایجاد فضای پارک بیشتر برای هواپیماها و اتصال دو پارکینگ A و C و همزمان با آن توسعه ۵۰ درصدی وسعت پارکینگ C را بیش از پیش نمایان می کند.
در مورد تسهیلات فرودگاهی نیز علاوه بر بهرهبرداری از ۵ عدد سیستم Docking جهت انتقال مستقیم مسافران از ساختمان ترمینال به داخل هواپیماها، اتوبوسهای Cobus ۳۰۰۰ نیز به امر جابجایی مسافران در پارکینگ مشغولند.
در داخل ساختمان ترمینال نیز در حال حاضر سالنهای ورود و خروج مسافران توسط یک دیوار شیشهایی از هم مجزا شدهاند که این قسمت در برنامهریزیهای انجام شده در طرح توسعه ترمینال به صورت طبقات مجزا از هم در دستور کار قرار دارند.
در ۸ ماه نخست سال ۲۰۱۰ تعداد مسافران جابجا شده در فرودگاه در مقایسه با زمان مشابه در سال ۲۰۰۹ به میزان ۱۰ درصد افزایش یافته است و در این اثنا روز ۱۶ آگوست به عنوان شلوغترین روز در تاریخ فرودگاه به عنوان یک رکورد به ثبت رسیده است بطوریکه مجموع مسافران جابجا شده در این روز به عدد ۱۳۴۷۹ نفر رسید.
بطور کلی فرودگاه بلگراد موفق شده است که از آگوست ۲۰۰۹ تا آگوست ۲۰۱۰ تعداد ۱۰ شرکت هواپیمایی را جهت انجام عملیات جذب نماید.
امروزه ۳۲ شرکت هواپیمایی مختلف از ۳ قاره جهان در فرودگاه بلگراد به عملیات پرواز مشغولند و پروازهایی را به ۵۲ مقصد در این قارهها انجام میدهند.
این فرودگاه پروژههایی را نیز از قبیل احداث هتل، مرکز تجاری و بخش حمل و نقل (کارگو) به عنوان طرحهای کلیدی در دستور کار خود دارد.
ترجمه: مهندس فیضی
کارشناس مسوول آموزش مراقبت پرواز فرودگاه تبریز
برگرفته شده از مجله Airport