رشته مراقبت پرواز (کنترل ترافیک هوایی) در دانشکده صنعت هواپیمایی کشوری
هنگامیکه روی صندلی یک هواپیمای در حال پرواز بر فراز یکی از شهرهای بزرگ و پرجمعیت جهان نشستهاید، آسمان را خالی و آرام و بیسر و صدا و به رنگ اقیانوس آبیرنگ میبینید. اما کارشناسان کنترل پرواز با چشمانی دقیق و مراقب، تغییرات لحظهای و کامپیوتری صفحات رادار را زیر نظر دارند و با استفاده از رادار و فرکانسهای رادیو، هواپیماها را در آسمان هدایت میکنند و برای خلبانها مشخص میکنند که به کدام سمت گردش کنند، اوج بگیرند، فرود آیند و سرعتشان را زیاد یا کم کنند و... تا تداخلی پیش نیاید و از جدایی و ایمنی کامل برخوردار گردند.
واحد مراقبت پرواز دانشکده صنعت هواپیمایی کشوری به آموزش متخصصان برج مراقبت پرواز فرودگاهها و مرکز کنترل فضای کشور میپردازد. افرادی که در برج مراقبت کار می کنند، کنترل هواپیماهای مسافربری و شکاری را برعهده دارند تا هنگام پرواز، بلند شدن و نشستن، تداخلی به وجود نیاید و هواپیماها فرود یا پروازی ایمن داشته باشند. یک متخصص مراقبت پرواز اطلاعات لازم را در مورد نحوه وزش باد، نوع هوا و سمت باند پروازی و مواردی از این قبیل را گرفته و براساس آن، هواپیماها را هدایت میکند. در ضمن پرسنل مراقبت پرواز، اولین کسانی هستند که از وقوع یک وضعیت اضطراری آگاه میشوند بنابراین ضمن رعایت دستورالعمل مربوط، باید با سریعترین وسیله ممکن برای نجات سرنشینان و هواپیما اقدام کنند و در صورت بروز سانحه، قبل از ازبین رفتن آثار و شواهد و مدارک مؤثر به شناسایی علل سانحه بپردازند.
گروه آموزشی کنترل ترافیک هوایی (ATS Department) سعی در آموزش و تربیت افرادی خلاق، موثر، کارا و بامهارت در زمینه کنترل ترافیک هوایی و ایمنی پرواز برای فعالیت در واحدهای مختلف کنترل ترافیک هوایی در فرودگاهها را دارد که این واحدها شامل برج کنترل (Control Tower)، تقرب پرواز ( Approach control )، مرکز کنترل ناحیه ای ( Area control Center) به همراه دیگر واحدهای مربوطه است.
تواناییهای لازم:
پشت میکروفون صحبت کردن یک توانایی است و یک کنترلر باید از این توانایی برخوردار باشد؛ یعنی باید بتواند در هر شرایطی اطلاعات لازم را بهصورتی صحیح در اختیار خلبان قرار دهد. برای مثال اگر هوا خراب باشد و خلبان هم دچار اضطراب و هیجان شده باشد، این مسوول مراقبت پرواز (کنترل ترافیک هوایی) است که میتواند به خلبان آرامش دهد و باعث شود هواپیما ایمن بر زمین بنشیند. همچنین یک کارشناس کنترل پرواز باید به زبان انگلیسی مسلط باشد، چون طبق ضوابط ایکایو می بایست تمامی مکالمات بین کنترلر و خلبان به زبان انگلیسی باشد. سازمان بینالمللی هواپیمایی کشوری(Icao) مهارتهای زبان انگلیسی را در 6 طبقه قسمت بندی کرده است که در آن مراقبین پرواز و خلبانان باید تا سال 2008 میلادی به سطح 4 مهارتهای زبان مشخص شده توسط ایکایو (Icao) برسند.
گفتنی است که ویژگیهای بارز این رشته خوشبیان بودن به جهت ارسال واضح و شفاف دستورات و مقررات به خلبانان، برخورداری از سرعت عمل و هوش بالا و داشتن حافظه خوب برای دریافت و ضبط دقیق پیامها و از همه مهمتر توانایی تمرکز که امری حیاتی است.
دروس تخصصی:
مراقبت هوانوردی و طرح پرواز، سرویسهای ترافیک هوایی، سرویسهای اطلاعاتی هوانوردی، دستورالعملهای ناوبری و مراقبت پرواز (کنترل منطقهای، کنترل تقرب و ارتفاعسنجی، برج کنترل)، دستورالعملهای کنترل هواپیما به وسیله رادار، آموزش عملی رادار، تجسس و نجات، بررسی سوانح، طراحی دستورالعملهای پرواز، عملیات هواپیمایی، صلاحیت پرواز، سیستم ناوبری، ارتباطات و نظارت ماهوارهای، روش تدریس هواپیمایی، سیمولاتور برج کنترل، سیمولاتور کنترل منطقهای، سیمولاتور تقرب پرواز.
سیمولاتورهای پروازی برای رشتهی کنترل ترافیک هوایی عبارتند از:
1) سیمولاتور برج کنترل
2) سیمولاتور کنترل تقرب
3) سیمولاتور کنترل ناحیهای
4) سیمولاتور رادار و ADS
درسیمولاتور تقرب و کنترل منطقهای نیز افراد در یک تماس رادیویی کامل با یکدیگر در ارتباط هستند دانشجویان در دو موقعیت مختلف در یک طرف به عنوان کنترلر و در یک طرف دیگر به عنوان خلبان ایفای نقش میکنند دانشجویان ملزم به هدایت هواپیماهای مجازی و مجاز کردن این پروازها برای افزایش یا کاهش ارتفاع یا تغیر مسیر پروازی هستند. در این سیمولاتور نیز همانند واحد قبلی تمامی امکانات برای به تصویر کشیدن شرایط واقعی به کار گرفته میشود که دانشجویان با شرایط واقعی پروازی هرچه بهتر آشنا شوند.
در سیمولاتور رادار دانشجویان در جلوی یک صفحهی رادار قرار میگیرند که در آن تعدادی پرواز مجازی به وسیله کامپیوتر نشان داده میشود. موقعیت عمومی و تعداد پروازها توسط برنامه کامپیوتری مشخص شدهاند که از پیش نوشته شده میباشند که به این ترتیب راستا، سرعت و تغییر در ارتفاع و ارسال سیگنال تشخیصی توسط مربی آموزش که مسوول سیمولاتور میباشد بر اساس دستورالعملی که از دانشجویان برای پروازها دریافت میکند تنظیم میشود.
البته جایگزینی این شبیهساز پروازی در سالهای اخیر با سیستم سیمولاتور رادار فرانسوی که در مرکز کنترل فضای کشور (Tehran ACC) قرار دارد باعث ارتقاء سطح کیفی این دوره شده و همچنین این امکان برای دانشجویان فراهم آورده شده که با همگامی بیشتری با سیستمهای اخیر سرویس کنترل ترافیک هوایی آشنا شوند و از قابلیتهای سیستم رادار ثانویه آگاهی بیشتری یافته و به گونهای محسوستر آنرا لمس کنند. از قابلیتهای این سیستم نظارتی میتوان به این موارد اشاره کرد:
افزایش ظرفیت فضای کنترل با کاهش جدایی استاندارد، افزایش سلامت و کارایی پروازها، بهبود توجیه اقتصادی هزینههای پروازی، ایجاد قابلیت ناوبری پرواز توسط کنترلر (VECTORING) علاوه بر قابلیت نظارتی SURVAILANCE کاهش حجم مکالمات و حجم کار کنترلر و خلبان و در نتیجه کاهش ریسک اشتباهات انسانی Human Factor و درنهایت بستر مناسبتری برای به کارگیری مدیریت جریان ترافیک هوایی (ATFM) و مدیریت ترافیک هوایی(ATM).
منبع: www.centralclubs.com