رادارهای مراقبت پرواز (کنترل ترافیک هوایی) در ایران1
مقدمه
امروز رادار یکی از اساسیترین و ضروریترین سیستمها در دنیای تکنولوژی به منظور تجسس و هدایت در کاربردهای مختلف محسوب میگردد. هرچند شاید بیشترین کاربرد آن در اهداف نظامی باشد ولی با استفاده از رادار در بیشتر امور همانند زمینشناسی، دریایی، صنعتی، هواپیمایی، هواشناسی، فضایی و غیره، انسان به اطلاعات جامعی دست یافته است.
چکیده
رادار مخفف (Radio Detection And Ranging) و به معنای آشکارسازی به کمک امواج مایکروویو است. به طورکلی کاربردهای رادار را میتوان به دو دستهی نظامی و غیرنظامی تفکیک نمود.
کاربردها
رادارها در زمین و دریا و هوا استفاده میشوند. چند مورد از کاربردهای غیرنظامی رادار عبارتند از: کنترل ترافیک هوایی، ناوبری هواپیما، هواشناسی، امنیت کشتیها، فضایی، سنجش اجرام فضایی، پزشکی و سیستمهای تصویربرداری از بافتهای بدن، زمین شناسی، کشاورزی، کنترل سرعت در جادهها و....
رادارهایی که امروزه در هوانوردی غیرنظامی استفاده میشود در دو گروه کلی مورد بحث قرار میگیرد.
Primary Surveillance Radar : PSR
Secondary Surveillance Radar : SSR
از آنجایی که این دو رادار از هر جهت کامل نیستند در بیشتر شرایط با هم در یک سایت نصب میشوند.
PSR یا رادار نظارتی اولیه
این اولین نوع رادار بود که در هواپیمایی به کار گرفته شد. اساس کار بر مبنای فرستادن یک سیگنال و محاسبهی زمان برگشت آن از اهداف مورد نظر بود. این رادار در سادهترین حالت از چهار بخش مهم تشکیل شده است:
1-فرستنده (Transmitter)
2-گیرنده (Receiver)
3- آنتن (Antenna)
4- صفحه نمایش (Plan Posirion Indicator)
SSR یا رادار نظارتی ثانویه
اساسا IFF یا تشخیص دهندهی دوست از دشمن نامیده میشود. توسط انگلیسیها ساخته شده است. در طول جنگ جهانی دوم آمریکاییها و آلمانیها به منظور شناسایی هواپیماهای نظامی دشمن از آن استفاده میکردند. یک ایستگاه فرستندهی زمینی با نام پرسشگر (Interrogator) و با فرکانس کاری 1030 مگاهرتز به همراه یک آنتن، پالس را ارسال کرده و یک پاسخ دهنده (Transponder) در داخل هواپیما با فرکانس 1090 مگا هرتز در قالب یک جفت پالس به ایستگاه زمینی جواب میدهد. در حقیقت اساس کار بر پرسش و پاسخ است.
Identification Friend or Foe : IFF
سنسورهای حرکت یا رادارهای میکروویو
رادارهای میکروویو به عنوان دقیقترین و مطمئنترین سنسورهای حرکت شناخته شده و در سیستمهای امنیتی، صنایع نظامی، کنترل ترافیک، دربازکن اتوماتیک، کنترل سطح مخازن و بسیاری از زمینههای دیگر استفاده میشود. به لحاظ فنآوری ویژهی این سنسورها، در کشورهای محدودی از جهان ساخته میشوند و با توجه به اینکه قیمت تمام شده و فروش نسبت به انواع دیگر بالاتر است، لذا مصرف آن محدود به موارد حساس میگردد. در حال حاضر سنسورهای حرکتی میکروویو به صورت ماژولهای کوچک میکرواستریپ لاین و در ابعاد چند سانتیمتر توسط تولید کنندگان مختلف به بازار عرضه میشود.
رادار در کنترل پروازها
اساسا رادار، استفاده از فضاهای اطراف فرودگاه را اقتصادی میکند و تاخیر کمی به پروازها میدهد و همچنین موقعیت هواپیماها را با دقت بسیار زیادی به کنترلرها نشان میدهد. در سال 1961 اکثر کشورهای جهان با ترافیک پروازهایشان در اطراف فرودگاهها به اهمیت رادار پیبردند و اقدام به نصب رادارهایی با پوشش 160 ناتیکال مایلی در اطراف فرودگاههای خود کردند. آنتن رادارها در هر دقیقه 5 بار دور خود میچرخید یعنی هر 12 ثانیه یک بار اطلاعات صفحهی رادار بازسازی میشد.
امروزه رادارهای پیشرفته این 12 ثانیه را به 4 ثانیه کاهش دادهاند که در نتیجه میتوان جداییهای استاندارد بین هواپیماها را به 3 مایل کاهش داد. در رادارهای امروزی که بر اساس Mono Pulse Secondary Surveillance Radar(MSSR) کار میکنند اطلاعات بیشتری همچون نام هواپیما و ارتفاع و سرعت ... به طور اتوماتیک به کنترلر نشان داده میشود که این اطلاعات روی هم Label راداری نامیده میشود این امکانات کنترلرها را قادر میسازد تا به هواپیماها با بیشترین ایمنی ممکن سرویس دهند.
رادارهای ایران از ابتدا تا کنون
اولین رادار ساخته شده مورد استفاده در صنعت هوانوردی ایران متعلق به کشور انگلستان و ساخت کارخانهی Marconi مدل 264 بوده است. این رادار که برای منطقهی اپروچ و در کنار باند فرودگاه مهرآباد نصب شده بود دارای 60 کیلووات قدرت خروجی و جهت پوشش فضای آسمان ایران تا شعاع 60 ناتیکال مایلی به کار برده میشد. پس از آن رادار مارکونی ساخت کشور انگلستان مدل S2020 و نصب در سال 1352 با پیک قدرت 800 کیلو وات و توان متوسط 600 کیلووات و باند L و فرکانس MH 600-585 برای پوشش تا شعاع 240 ناتیکال مایلی برای مسیر Route استفاده میشد. این رادار شامل هر دو رادار اولیه و ثانویه بود.
در سال 1374 با خرید دو رادار اولیه و ثانویه اپروچ از کارخانههای ریتیون Raytheon کانادا و Cossor انگلستان برای فرودگاههای تهران و شیراز امنیت پروازی و کنترل منطقهی هوایی به ویژه در ناحیهی تقرب این دو فرودگاه ضریب امنیت بالاتری پیدا کرد. رادار اولیه ساخت کارخانهی CONDOR MK2 دارای MSSR10SS با باند فرکانسی S و حدود 80 ناتیکال برد و خروجی 16 کبلو وات و رادار مونو پالس با تایپ CONDOR MK2 دارای 256 ناتیکال مایل جهت نظارت و تقرب پروازها به کار میرفتند.
در سال 1376 تا 1381، رادار ثانویه MSSR و برد 256 ناتیکال مایل برای پوشش فضای کشور و ناحیهی ROUTE از کشور فرانسه خریداری و نصب گردید. و در نهایت در سال 1385-1386 ، 4 رادار اولیه ASR2000 با برد 80 ناتیکال مایل و 4 عدد مونو پالس ثانویه با برد 256 ناتیکال مایل برای فرودگاههای امام خمینی و مشهد و کیش و اصفهان برای هدایت در ناحیهی اپروچ از کشور فرانسه خریداری و نصب گردید. هماکنون فضای کنترل کشور با داشتن امکانات راداری مناسب و مهارت فنی مهندسین زحمتکش و فداکار این سیستمها، دارای سرویسدهی بالایی در امر راهبری هوایی است.
قسمت اول >> قسمت دوم